Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2016

7-11-2016 Η ΕΝΟΡΙΑ ΣΗΜΕΡΑ


Εισήγηση του Αρχιμανδρίτου Σπυριδωνος Κατραμάδου στην ετήσια σύναξη των συνεργατών του ποιμαντικού έργου του Ναού.
Η     Ε Ν Ο Ρ Ι Α  Σ Η Μ Ε Ρ Α  
            Ιω. 15, 1-8 «Εγώ ειμι η άμπελος η αληθινή͵ και ο πατήρ μου ο γεωργός εστιν. 15.2 παν κλήμα εν εμοί μη φέρον καρπόν͵ αίρει αυτό͵ και παν το καρπόν φέρον καθαίρει αυτό ίνα πλείονα καρπόν φέρη. 15.3 ήδη υμείς καθαροί εστε δια τον λόγον ον λελάληκα υμίν· 15.4 μείνατε εν εμοί͵ καγώ εν υμίν. καθώς το κλήμα ου δύναται καρπόν φέρειν αφ  αυτο εάν μη μείνη εν τη αμπέλω͵ ούτως ουδέ υμείς εάν μη εν εμοί μείνητε. 15.5 εγώ ειμι η άμπελος͵ υμείς τα κλήματα. ο μένων εν εμοί καγώ εν αυτώ ούτος φέρει καρπόν πολύν͵ ότι χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν. 15.6 εάν μη τις μείνη εν εμοί͵ εβλήθη έξω ως το κλήμα και εξηράνθη͵ και συνάγουσιν αυτά και εις το πυρ βάλλουσι και καίεται. 15.7 εάν μείνητε εν εμοί και τα ρήματά μου εν υμίν μείνη͵ ο εάν θέλητε αιτήσασθε και γενήσεται υμίν. 15.8 εν τούτω εδοξάσθη ο πατήρ μου͵ ίνα καρπόν πολύν φέρητε και γενήσεσθε εμοί μαθηταί».
            Σεβαστοί Πατέρες και Αδελφοί πολύτιμοι Συνεργάτες μας,
             Το να μιλήσει κανείς για την Ενορία μέσα στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα και κυρίως για τις προοπτικές και τις πρακτικές που στοχεύουν στην πραγμάτωση της Εκκλησίας στον κόσμο, είναι ίσως εγχείρημα δύσκολο. Δύσκολο είναι
και το να μιλήσει κανείς στους ανθρώπους σήμερα για το Χριστό και για τη σημασία της εν Χριστώ ζωής και πολιτείας. Ωστόσο αναγνωρίζουμε όλοι μας ότι όπως η Οικογένεια αποτελεί το κύτταρο της κοινωνίας, έτσι και η Ενορία είναι το κύτταρο της Εκκλησίας. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά τους.
Τι σημαίνει ο όρος Ενορία;
 Ο όρος Ενορία παραγόμενος εκ του επιθέτου ενόριος, σημαίνει ιστορικά τον εντός ορίων χώρο, μία δηλαδή καθορισμένη περιοχή ή τοπική περιφέρεια.
            Ενορία χαρακτηρίζεται η εκκλησιαστική περιφέρεια ενός Ναού ενοριακού, από τον οποίον αντλεί και αυτή το όνομά της, όπως και το σύνολο των ορθόδοξων πιστών που κατοικούν στην ίδια γεωγραφική περιφέρεια και συνέρχονται για τις εκκλησιαστικές, λατρευτικές και κηρυκτικές  συνάξεις.  Ο σημερινός τύπος των Ενοριών είναι πολύ νεότερος και διαμορφώθηκε μεταξύ του 15  καί  17  αιώνος. Η Ενορία είναι  η βασική μονάδα πνευματικής και εκκλησιαστικής οργανώσεως, είναι ο πυρήνας της ποιμαντικής και διοικητικής δομής της Εκκλησίας, είναι μέρος και όπως τονίστηκε και πιο πάνω  κύτταρο του παγκόσμιου «Σώματος του Χριστού» και η εν Χριστώ κοινωνία όλων μας. Σαν «Ευχαριστιακή Σύναξη» των πιστών εμφανίζεται η Ενορία, σε άμεση αναφορά και συνάρτηση με  τον Ποιμένα και Επίσκοπό της και με την καρδιά της,  την Επισκοπή δηλαδή, στην οποία οργανικά ανήκει. Και ο πιστός ζει το μυστήριο της Εκκλησίας στη ζωή και πράξη της Ενορίας του, μέσα στην οποία, αγωνιζόμενος και αγιαζόμενος, ενώνεται με τον Χριστό, τον Κύριο  και Ιδρυτή της Εκκλησίας την Άμπελο , και τους εν Χριστώ αδελφούς του τα κλήματα. Έτσι πραγματώνει τον σκοπό της ζωής του που είναι το “καθ’ ομοίωσιν”, δηλ. η ένωσή του με τον Θεό και με τους εν Χριστώ αδελφούς του εντός  και μόνο εντός της Εκκλησίας.   Η Ενορία,  όλα τα βαπτισμένα μέλη, που διαμένουν στον αυτό γεωγραφικό χώρο έχει κέντρο όλων των πνευματικών εργασιών της  τον Ι.  Ναό.  «Ο  Ναός,  είναι ο χώρος όπου φανερώνεται η ένωση του ουρανού και της γης. “Εν τω ναώ εστώτες της δόξης Σου, εν Ουρανώ εστάναι νομίζομεν”.  Και δε λησμονούμε ποτέ ότι η Εκκλησία,  ως Σώμα Χριστού και η Ενορία, ως μικρογραφία -κύτταρο  αυτής της Εκκλησίας, συγκροτείται γύρω από τον Επίσκοπο και τη Θεία Ευχαριστία». Χωρίς  Επίσκοπο και Πρεσβυτέρους,  χωρίς βαπτισμένα ενεργά Μέλη,  και κυρίως χωρίς τη Θεία Λειτουργία δεν μπορεί να υπάρξει Ενορία.  Στη ζωή της Εκκλησίας εισέρχεται κανείς, για να σωθεί, δηλαδή για να θεωθεί.  Μέσα στην Ενορία  ζούμε πνευματικά, ενούμενοι μεταξύ μας και με τον Χριστό σε ένα Σώμα. Κεφαλή του Σώματος ο Χριστός και μέλη Του όλοι οι πιστοί.  Αυτό εξασφάλιζε η Ενορία στην αρχαία, την πρώτη Εκκλησία και αυτό συνεχίζει να εξασφαλίζει σ’ όλους τους αιώνες. Αν ο στόχος αυτός παραθεωρηθεί, τότε αλλοιώνεται η ενοριακή ζωή και καταντά στην περίπτωση αυτή,  ονόματι μόνον Ενορία. Καταντά μια αίρεση που δε σώζει, αλλά οδηγεί στην αιώνια απώλεια και κάθε χριστιανός που ανήκει στην Ενορία πρέπει να έχει συνείδηση, ότι ανήκει στην Εκκλησία και μέσω της Ενορίας του, ότι  βρίσκεται σε οργανική σχέση με  την όλη γενικότερα την Εκκλησία. Είμαστε όλοι αδελφοί Χριστού. Είμαστε όλοι ένα Σώμα. Το Σώμα του Χριστού και κοινωνούμε  συνειδητά από το ίδιο  Αγ. Ποτήριο  που μας ενώνει με το Χριστό και μεταξύ μας. Γι’ αυτό και δεν πρέπει να ξεκόβουμε από την Ενορία μας για κανένα λόγο. Ιδιαίτερα ο τακτικός εκκλησιασμός μας, η Θ. Λειτουργία και οι ιερές ακολουθίες σε κάθε Ι. Ναό γίνονται για όσους ζούνε «εν την Ενορία ταύτη».
     Ενορίτης σημαίνει, ότι έχω την τιμή και τη δωρεά από το Θεό να είμαι μέλος της Εκκλησίας του. Ενδιαφέρομαι να γνωρίσω όσο το δυνατό τι ζητεί ο Θεός από μένα, για τους αδελφούς μου Χριστιανούς. Αγωνίζομαι με τη χάρη του Θεού να γίνομαι διαρκώς καλύτερος πιστός και άξιο μέλος της Εκκλησίας και της Ενορίας μου. Δεν είμαι θεατής, δεν παρακολουθώ τα τελούμενα απαθώς  αλλά συμμετέχω ουσιαστικά  σε όλα και δίνω το παρόν όπου χρειάζεται, υποβάλλοντας τον εαυτό μου σε θυσίες από αγάπη προς τον Χριστό και προς κάθε συνάνθρωπο, αδελφό ενορίτη.  Συνηθίζω να βλέπω τον κάθε άνθρωπο όχι υπό το πρίσμα του προσωπικού μου συμφέροντος και της ιδιοτέλειας και των συναλλαγών που δεν έχει να κάνει μόνο με το χρήμα, το υλικό συμφέρον και την προσωπική ιδιοτέλεια. Οφείλω να καλλιεργώ μέσα μου την ταπείνωση και να μη νιώθω ότι εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους τους αμαρτωλούς,  συναδέλφους μου,  Κληρικούς, Επιτρόπους,  Νεωκόρους,  Βοηθούς και συναδέλφους στα  Συμβούλια που  με τη Χάρη του Θεού και την επιλογή κάποιου συμμετέχω ή να έχω ωραιοπάθεια και να νομίζω τον εαυτό μου κολακευμένο,  ότι τάχα αυτό που ο λαός μας λέει απλά «η μπογιά μου ακόμα περνάει» επειδή λέω μερικές σαχλαμάρες…….. ή επειδή με κολακεύουν μερικές νεαρές κυρίες !!!!!! που την ίδια στιγμή  κάπου αλλού με κουτσομπολεύουν και με κατακρίνουν.  Εγώ ως Ενορίτης και συνεργάτης του ενοριακού έργου  βλέπω και οφείλω να βλέπω τον αδελφό ενορίτη  με το πρίσμα του αδελφού  και του αδελφού όχι κατ  όνομα, όπως ο Κάιν, αλλά του συμπάσχοντος αδελφού, του μέλος του Σώματος του Χριστού που αν και ασθενεί, όπως και εγώ,  οφείλω να του συμπαρασταθώ και να μην τον εκθέσω.   Η Εκκλησιαστική Διοίκηση της Ενορίας, οι ιεροψάλτες και οι δραστηριότητές τους, τα κατηχητικά σχολεία, οι συνάξεις των νέων, των φοιτητών, των επιστημόνων, οι εβδομαδιαίες  συνάξεις για τη μελέτη της Αγίας Γραφής οι συναντήσεις γονέων, η φιλανθρωπία, τα τρόφιμα στους πτωχούς και τα επιδόματα σε αυτούς,  είναι κάποιες από τις δραστηριότητες που πραγματοποιούνται ανάλογα με τις ανάγκες και τη δυναμική της ενορίας μας. Θα ακούσουμε μετά από λίγο  κάθε τομέα.  Ωστόσο συχνά σε πολλές από αυτές τις δραστηριότητες μας, ενώ τα λέμε κάθε  χρόνο τέτοια εποχή,  δεν έχουμε κατορθώσει να μυήσουμε τους εαυτούς μας και τους ενορίτες μας, να τους δραστηριοποιήσουμε ενεργά και να τους μεταλαμπαδεύσουμε την πεποίθηση πως όλα αυτά που κάνουμε ή θέλουμε να κάνουμε αποτελούν προέκταση και συνέπεια του Μυστηρίου της Εκκλησίας ως Σώμα Χριστού, προέκταση και συνέχεια της Θ. Λειτουργίας και όχι προσωπική προβολή και ικανοποίηση  εγωπαθή και άρρωστη ότι κάτι κάνω για να δικαιολογώ την ύπαρξή μου ή το  χρόνο μου.  
Θα μου επιτρέψετε να φέρω και ένα παράδειγμα. Ο  Κυριακάτικος Καφές, κίνηση που όλοι αναγνωρίζουν τη σημασία του και που προσφέρεται στην Αίθουσα του Ναού μετά τη Θ. Λειτουργία  με πρωτοβουλία του ομιλούντος τα τελευτία 14 χρόνια.  Υπάρχει η δυνατότητα να λειτουργεί ως κέντρο συνοχής, και  κοινωνίας και ειλικρινούς επικοινωνίας όλων των πιστών της Ενορίας όταν απευθύνεται σ’ όποιον το επιθυμεί από το εκκλησίασμα και όχι μόνον σε λίγους «μυημένους», «γνώστες  αυτής της διακονίας» και «δικούς μας» ανθρώπους. Θέλει προσοχή και η απαραίτητη αυτή διακονία μας. Μπορεί να γίνει το κέντρο μιας χαλαρής στην αρχή και πιο συστηματικής στη συνέχεια κατήχησης και διδασκαλίας των πιστών, έπειτα από τα πρώτα λεπτά της κοινωνικής συναναστροφής, της χαράς και της ανακοινώσεως ειδήσεων και άλλων νέων της  περιοχής της Ενορίας μας. 
    Μπορεί ωστόσο, αν δεν προσέξουμε να μεταστραφεί πολύ εύκολα σε μια κουτσομπολίστικη σύναξη, από όπου πλέον ο Χριστός θα αποχωρεί ή μάλλον θα εξοβελίζεται, και οι πιστοί ενορίτες θα μαθαίνουν όχι να αγαπούν αλλά να κατακρίνουν τον πλησίον τους. Είναι αυτονόητο πως ο δικός μας ρόλος  κληρικών και λαϊκών συνεργατών είναι καταλυτικός και η δική μας απόφαση και διάθεση είναι που θα καθορίσει αν τελικά η τακτική κυριακάτικη συνάθροιση,  θα οικοδομεί ή καταστρέφει την Ενορία ολόκληρη. Επίσης επιτρέψατε μου να τονίσω και πάλι φέτος ότι δεν μπορούμε να απαιτούμε από τους άλλους ανθρώπους να εκκλησιάζονται τακτικά και συνειδητά, όταν δεν είμαστε σίγουροι αν όντως εμείς οι ίδιοι λειτουργούμαστε κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, ή αν ο νους μας και η σκέψη μας και η ζωή μας βρίσκεται οπουδήποτε αλλού μακριά από την Αγία Τράπεζα και το Άγιο Ποτήριο. Δεν μπορούμε, επίσης,  να απαιτούμε από τους άλλους ενορίτες πιστούς μας να είναι συνεπείς χριστιανοί, όταν εμείς βγαίνοντας από το Ναό ξεχνάμε ότι μόλις προ ολίγου, όλοι μαζί  προσφέραμε  την αναίμακτο θυσία και τώρα συμπεριφερόμαστε ως κοσμικοί, με τη βιβλική έννοια. Ο κόσμος έχει ανάγκη από το παράδειγμά μας, όλων Κληρικών και Λαϊκών Συνεργατών, και  θέλει να δει ότι εμείς όλοι που απόψε είμαστε εδώ,  είμαστε άνθρωποι της πίστεως, της  αγάπης, της συγγνώμης, της ανεκτικότητας, της υπομονής, της καθαρότητας, της επιθυμίας για αγιασμό. Ότι είμαστε δηλαδή γνήσιοι μαθητές και απόστολοι του Χριστού. Ακόμα και αν πιστεύουμε ότι δεν καταφέρνουμε με ό,τι κάνουμε  τίποτα, το παράδειγμά μας, ταπεινά θα πρέπει να φωτίζει τον κόσμο, την Ενορία τους άλλους αδελφούς. Θα πρέπει να είμαστε το άλας της γης, που ίσως είμαστε  λίγοι, αλλά απαραίτητοι για να νοστιμέψει ο κόσμος της Ενορίας μας. Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως ναι μεν  στα πνευματικά πράγματα το χρέος μας ημών των Κληρικών είναι να σπείρουμε το λόγο του Θεού αλλά χρειαζόμαστε και τη δική σας βοήθεια, και την αγάπη του Θεού και την πρόνοιά Του και Εκείνος ο Παράκλητος θα φροντίσει ώστε αυτός ο λόγος του Θεού που εμείς με κάθε τρόπο θα σπείρουμε θα καρποφορήσει, χωρίς απαραίτητα να είμαστε εμείς εκείνοι που θα θερίσουμε  τους  πνευματικούς καρπούς.
Πατέρες και Αδελφοί μου ας το παραδεχτούμε πάνω απ’ όλα χρειάζεται  να διαθέτουμε ΨΥΧΗ. Χρειάζεται ζωντάνια, κέφι, πραγματικό δόσιμο στην αποστολή μας. Χρειάζεται να διώξουμε τη ραθυμία, την κούραση, τη συνήθεια, την κακεντρέχεια, τους ψίθυρους, τα κτυπήματα πίσω από την πλάτη και το ψεύτικο θεατρικό προσωπείο, τις μάσκες και μάλιστα ειρωνικοί,  αυστηροί και επικριτικοί για όλους τους άλλους επιεικείς με τη χάλια εν πολλοίς προσωπική κατάστασή μας, την οποία συχνά πυκνά κοιμίζουμε με αντικαταθλιπτικά και άλλα ψυχοφάραμακα. Χρειάζεται ΨΥΧΗ  ώστε να είναι η κάθε μας μέρα μια καινούρια ενθουσιώδης αρχή  Χριστού, τόσο της πνευματικής μας ζωής όσο και του ποιμαντικού  έργου το οποίο μας έχει ανατεθεί. Αν επιτελούμε το έργο μας από ανάγκη εμείς οι Κληρικοί και κάτω από το καθεστώς πίεσης και αν εσείς οι συνεργάτες μας νιώθετε τη διακονία σας αγγαρεία, ή προσωπική εγωιστική προβολή σας,  τότε αυτό θα γίνεται φανερό τόσο στην επιτέλεση των δικών μας καθηκόντων όσο και στην καθημερινή συναναστροφή μας με τους ανθρώπους που εύκολα καταλαβαίνουν τελικά ποιοι είμαστε, τι θέλουμε τι επιδιώκουμε. Αν πάλι εργαζόμαστε προκειμένου να κερδίσουμε προσωπικά οφέλη, τότε και πάλι το έργο μας θα είναι ατελέσφορο και  ζημιογόνο για την Εκκλησία.  Η διακονία  όλων απαιτεί, ψυχή και Χριστό. Χωρίς αυτά τα 2 βασικά συστατικά καμία προσπάθεια και καμία δραστηριότητα δεν πρόκειται να σώσει ούτε εμάς, ούτε τους ανθρώπους γύρω μας, ούτε την Ενορία, ούτε την Εκκλησία.
     Η διακονία  όλων μας  απαιτεί, όπως προείπα ψυχή  αλλά απαιτεί και Χριστό. Χωρίς αυτά τα δύο βασικά συστατικά καμία προσπάθεια και καμία δραστηριότητα δεν πρόκειται να σώσει ούτε εμάς, ούτε τους ανθρώπους γύρω μας, ούτε την Ενορία, ούτε την Εκκλησία.  Το μυστήριο του εκκλησιαστικού ευαγγελισμού, αντίθετα με κάθε καθαρά ανθρώπινο χάρισμα του λόγου, πραγματοποιείται μέσα στη ζωή της Ενορίας ,της Μονής και της Επισκοπής  «οὐ καθ' ὑπεροχὴν λόγου ἢ σοφίας, οὐ γὰρ ἔκρινα τοῦ εἰδέναι τί ἐν ὑμίν, εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστόν, καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον καὶ ὁ λόγος μου καὶ τὸ κήρυγμά μου οὐκ ἐν πειθοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις, ἀλλ' ἐν ἀποδείξει Πνεύματος καὶ δυνάμεως, ἴνα ἡ πίστις ὑμῶν μὴ ἐν σοφία ἀνθρώπων, ἀλλ' ἐν δυνάμει Θεοῦ». Και η συμμετοχή του λαού στην λατρεία της Εκκλησίας αποτελεί κατήχηση. Η μυσταγωγία και η κατάνυξη  αποτελούν κατήχηση. Η κατανόηση του υμνογραφικού και ποιητικού πλούτου της πίστεώς μας, αποτελεί κατήχηση. Η ενότητα, μέσα από τη συχνή συνειδητή συμμετοχή στο κοινό ποτήριο, αποτελεί κατήχηση. Η συναναστροφή και η συνεργασία μας στους τομείς ποιμαντικής ευθύνης του καθενός μας αποτελούν κατήχηση.  Η αίσθηση ότι στην λατρευτική ζωή οι πιστοί μας δεν είναι άγνωστοι μεταξύ αγνώστων, ότι η Θ. Λειτουργία συνεχίζεται μετά τη Θ. Λειτουργία, στα πρόσωπα των αδελφών και στην έξω ζωή μας, αποτελεί κατήχηση. Η Ενορία σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, χρειάζεται να αντιμετωπισθεί όχι ως γεωγραφικός τόπος, αλλά ως τόπος αναπαύσεως ψυχής και καρδίας των ανθρώπων, ανάχωμα στην πνευματική καθίζηση της εποχής και όχι στρατολόγηση αριθμού οπαδών.  Ποιός όμως σήμερα νιώθει την Ενορία του σαν ένα σώμα και αισθάνεται ότι είμαστε όλοι αδελφοί; Ποιός νιώθει τον τόπο και το χώρο αυτό σαν μια οικογένεια-Κοινότητα, όπου ο καθένας έχει μια μοναδική θέση και όταν αυτή η θέση μείνει κενή, το Σώμα της Ενορίας δεν μπορεί να λειτουργήσει καλά; Ολοκληρώνοντας τους προβληματισμούς και τις σκέψεις μας και κοιτάζοντας προς το μέλλον με συνείδηση των καταστάσεων και των καιρών βλέπω όπως και εσείς  άμεση την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των στόχων μας και κυρίως εκσυγχρονισμού της εικόνας μας προς τα έξω, με παράλληλη ανακαίνιση και αναδιοργάνωση στο εσωτερικό μας κόσμο. Συνεχώς επικρινόμεθα ότι ζούμε σε κόσμους ξεπερασμένους, με φαντασιώσεις και όνειρα ξεκομμένα από την πραγματικότητα. Σε μια εποχή όπου ο κόσμος τρέχει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς προς το αβέβαιο και δυσχερές μέλλον, δεν υπάρχει βαρύτερη κατηγορία από το να σε χαρακτηρίζουν, όπως μας  χαρακτηρίζουν  όλους μας  στατικούς  και μουμιοποιημένους και ότι διαθέτουμε υποκρισία και λόγια και όχι ειλικρίνεια και ΛΟΓΟ.  Δε νοείται όμως και μεγαλύτερη αδικία σε βάρος της Εκκλησίας, που με τη συνοδικότητα-συλλογικότητα και  αποτελεσματικότητα κάθε Ενορίας ζωντανής όπως η δική μας, αλλά και κάθε Μονής και κάθε Επισκοπής της να μπορεί να προσφέρει στον εαυτό Της την αλάνθαστη πυξίδα  της σωτηρίας, Αυτόν δηλαδή τον Χριστό, εν Αγίω Πνεύματι και στον πιστό Λαό τη μοναδική διέξοδο της διαφυγής από τα τεράστια πνευματικά και υλικά  αδιέξοδα. Εύχομαι σε όλους μας καλό Εκκλησιαστικό Έτος και σας ευχαριστώ εκ βάθους καρδίας για την εμπιστοσύνη στο πρόσωπό μου, τη συνεχιζόμενη, επί δεκατέσσερα συναπτά χρόνια, συνεργασία, προσφορά και  αγάπη σας προς την Ενορία και τους ενορίτες αδελφούς μας. Αμήν.» †Αρχιμ. Σπυρίδων Κατραμάδος

Δεν υπάρχουν σχόλια: