Τετάρτη, 14 Σεπτεμβρίου 2016

14-9-2016 Κρυπτοχριστιανικό ζήτημα και ανθρώπινα δικαιώματα.

 
 

kriptoxristianoi

Του Άρχοντος Οστιαρίου της Μ.τ.Χ.Ε. Χρήστου Τσούβαλη διάλεξη γινε στήν θήνα, στίς 15.12.2011 καί στό Πνευματικό Κέντρο Κωνσταντινουπολιτν (Δημητρίου Σούτσου 46).
Τό περιεχόμενό της
ντλήθηκε σχεδόν ξ λοκλήρου πό τήν ργασία, πού χει δημοσιευθ στό βιβλίο: Δ ώ ρ η μ α στόν καθηγητή Βασίλειο Ν. ναγνωστόπουλο κδοση: Εταιρεία Μελέτης της καθ' ημάς Ανατολής, Αθήνα 2007. σ. 51-110.
Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Πισιδίας κ. Σωτήριε,
Σεβαστοί Πατέρες,
ντιμολογιώτατοι ρχοντες,

Κύριε τ.
ντιπρόεδρε τς Βουλς τν λλήνων,
Κύριε τ.
πουργέ,
Έντιμολογιώτατε Πρόεδρε τ
ς Οκουμενικς μοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτν,
Κυρίες καί Κύριοι,
Ε
χαριστ γιά τά φιλόφρονα λόγια, πού μέ τόση γάπη καί καλωσύνη επε γιά τό πρόσωπό μου γαπητός Πρόεδρος τς Οκουμενικς μοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτν, καθώς καί τά Διοικητικά Συμβούλια το Νέου Κύκλου Κωνσταντινουπολιτν καί το Πανελλήνιου Σύνδεσμου Ποντίων κπαιδευτικν, γιά τήν τιμητική τους πόφαση νά μέ καλέσουν ς μιλητή τς μερίδας μέ θέμα: «Κρυπτοχριστιανικό ζήτημα καί νθρώπινα δικαιώματα».
Τέλος ε
χαριστ καί λους σς, τούς φιλίστορας τς ρθοδόξου κκλησίας το Γένους μας, πού εχατε τήν καλωσύνη νά λθετε γιά νά παρακολουθήσετε τήν μιλία μου.
περιορισμός το χρόνου, πού πιβάλλει συμμετοχή μου στήν μερίδα, πιθανόν νά φήσει κενά στήν νάπτυξη νός τόσο μεγάλου θέματος, γι' ατό καί σς παρακαλ νά εστε πιεικες στίς κρίσεις σας. λλωστε γιά τή μελέτη το θέματος πάρχει πλούσια βιβλιογραφία, πού συνεχς συμπληρώνεται.

Ο κρυπτοχριστιανοί.
Μιά σημαντική καί
χι τόσο πολύ γνωστή πτυχή τς κκλησιαστικς στορίας το Γένους μας.
μφάνιση το Κρυπτοχριστιανισμο στήν κκλησία μας, τούς τρες πρώτους αἰῶνες, βιώθηκε μιά νεπανάληπτη χριστιανική ζωή, γεμάτη πό πίστη, γάπη, θάρρος καί ζλο γιά τήν ξάπλωση το Εαγγελίου.
Κατά τούς διωγμούς, ο
περισσότεροι τν χριστιανν ταν τοιμοι νά ποστον τά πάντα, πειδή θεωροσαν τό μαρτύριο, χι ς ναγκαο τέλος το βίου τους, λλά ς μολογία τς συνάντησής τους μέ τό Χριστό, ς σπόρο αξησης τς κκλησίας. Ατό τό ρωικό πνεμα τς Χριστιανικς κκλησίας τν διωγμν νέδειξε τούς πρώτους γίους. πρξαν, μως, καί λλοι, τήν δια περίοδο, ο «πεπτωκότες», πού γιά νά ποφύγουν τούς διωγμούς, ρνήθηκαν τήν χριστιανική τους πίστη, γιατί δέν θέλησαν νά ποβληθον σέ βασανιστήρια γιατί δέν τά ντεξαν.
ταν κδόθηκε, τόν Φεβρουάριο το 313, τό Διάταγμα τν Μεδιολάνων καί παυσαν πισήμως ο διωγμοί, κκλησία ντιμετώπισε μέ συμπάθεια καί «οκονομία» τό πρόβλημα τν «πεπτωκότων», δίως ταν ατοί μολόγησαν τήν μαρτία τους καί ζήτησαν τήν Χάριν καί τό λεος το Θεο. ρεμία ατή, πού πλθε μέ τό Διάταγμα, δέν κράτησε γιά πολύ. Χριστιανική κκλησία ντιμετώπισε διαφορετικούς διωγμούς καί νέα προβλήματα μέ τίς ποικιλόμορφες αρέσεις καί τήν μφάνιση καί ξάπλωση τς θρησκείας το σλάμ. Καί τίς μέν αρέσεις κκλησία τίς ντιμετώπισε μέ τίς τοπικές καί Οκουμενικές Συνόδους, τήν ξάπλωση μως τς θρησκείας το σλάμ δέν κατάφερε οτε κκλησία, λλ' οτε καί Πολιτεία νά μποδίσει, γιατί διάθεσή τους πέναντι στό σλάμ, κατά τήν πρώτη φάση, δηλαδή πό τόν 8ο αώνα μέχρι τά μέσα το 9ου αώνα, «πρξε μλλον σκωπτική καί ποτιμητική» καί πιπλέον γιατί λαθεμένα πίστεψαν τι θρησκεία το σλάμ ταν να εδος ποστασίας πό τήν ληθινή Χριστιανική πίστη, μία νέα ρειανική αρεση, πού θά ξαφανίζονταν μαζί μέ τίς αρέσεις τν Μονοφυσιτν, τν Μονοθελητν καί τν παδν τν λλων αρετικν διδασκαλιν.
τσι Μουσουλμανισμός, πέζησε καί διαδόθηκε, μέ τό μήνυμα, τι τό σλάμ, δηλαδή «ποταγή στό Θεό», εναι νας νέος, ρθός τρόπος ζως το λαο καί χει ς βασική του ρχή, τι κόσμος διαιρεται σέ χρες, που νήκουν ο πιστοί το σλάμ καί λέγονται «Οκος το σλάμ» καί σέ χρες τν πίστων πού καλονται «Οκος Πολέμου», δηλαδή περιοχές γώνα μέχρις του ποταχθον, μέ τόν ερό πόλεμο «Τζιχάντ», στό κράτος τς ληθινς πίστης. λλά καί μεγάλος λόγιος καί νομικός το σλάμ Malik Ibn Anas (795), γραφε, τι : «ποιος ντελς φανερά γκαταλείπει τό σλάμ, γιά νά προσχωρήσει σέ μιά λλη θρησκεία, ατόν θά πρέπει νά προσπαθήσουμε νά τόν μεταστρέψουμε στό σλάμ. Καί ν μεταστραφε, καλς, ν χι, τότε νά θανατώνεται». ντίληψη περί «Τζιχάντ», πού εναι ναμφισβήτητο στοιχεο τς δυναμικότητας τς μουσουλμανικς θρησκείας, πισημαίνει γιά μιά κόμη φορά, τι τό σλάμ, παραλλήλως πρός τόν θρησκευτικό του χαρακτρα, εναι καί μέγεθος πολιτικό. Προφήτης δέν δρυσε μόνο μιά θρησκευτική κοινότητα, λλά καί να κράτος. κατό μόλις χρόνια, λοιπόν, μετά τόν θάνατο το Μωάμεθ, εχε δημιουργηθε να πέραντο ραβικό κράτος καί «Οκος το σλάμ» εχε ξαπλωθε πό τά μαλάϊα καί τίς πεδιάδες τς Κίνας μέχρι τά Πυρηναα ρη.διαιτέρως στή Μικρά σία πολιτική κατάσταση μεταβλήθηκε ριζικά μέ τόν λπ Αρσλάν μετά τό 1063, ταν τό σλάμ πέβη ληθινός κίνδυνος γιά τήν Κωνσταντινούπολη. Γεγονός τό ποο νισχύθηκε τόν 15ο καί 16ο αώνα μέ τούς θωμανούς Τούρκους. τσι ρχισε μιά παρατεταμένη γωνία θανάτου τν πολειμμάτων τς λληνικς ατοκρατορίας τς Κωνσταντινουπόλεως καί μιά περίοδος φθορς γιά τούς πόδουλους.
Τότε,
να μέρος το πληθυσμο τν περιοχν ατν, ποδέχονταν τή θρησκεία το σλάμ καί μέ τό πέρασμα το χρόνου ταυτίζονταν μαζί της καί προσχωροσε στό σμα τν κατακτητν, να λλο, πολύ μικρότερο, ποφάσιζε νά πολεμήσει γιά τήν πίστη του καί νδεχομένως βασανίζονταν καί μαρτυροσε γι' ατήν, καί να τρίτο, διάλεγε τό δρόμο το Κρυπτοχριστιανισμο, ετε γιατί ναγκάζονταν, χωρίς τή θέλησή του, νά ποδεχθε τό σλάμ, ετε γιά διάφορους λλους οκονομικούς καί κοινωνικούς λόγους ποδέχονταν ξωτερικά καί φαινομενικά τό σλάμ, διατηρντας, στά βάθη τς ψυχς τους, τή χριστιανική πίστη, καί, που ο συνθκες τό πέτρεπαν, καί τήν λληνική ποντιακή διάλεκτο. Ατοί, ταν ο συνθκες τό πέτρεπαν, γύριζαν πίσημα στό Χριστιανισμό.
Τήν πρώτη
πίσημη πληροφορία, γιά τόν Κρυπτοχριστιανισμό, χουμε, μετά τό 1330, στή Νίκαια τς Βιθυνίας, ταν πόλη πεσε στά χέρια το σουλτάνου ρχάν. Τότε να μεγάλο μέρος το πληθυσμο λλαξοπίστησε, πργμα, βέβαια, πού σε λάχιστες περιπτώσεις γινε οκειοθελς. Ο ξισλαμισθέντες κάτοικοι τς Νίκαιας, μέ τό πέρασμα το καιρο ρχισαν νά προβληματίζονται. Τύψεις βασάνιζαν τή συνείδησή τους. Γι' ατό πευθύνθηκαν στό Οκουμενικό Πατριαρχεο καί πατριάρχης ωάννης Καλέκας, μέ δύο πιστολές, πού τούς στειλε, τό 1338 καί τό 1340, δωσε τήν πρέπουσα θετική πάντηση στά γωνιώδη ρωτήματα γιά τή σωτηρία τους.»

θρησκευτική καί κοινωνική ζωή τν Κρυπτοχριστιανν λλά καί ο δυσκολίες πού ντιμετώπιζαν.
Ο
Κρυπτοχριστιανοί, ατή κοινωνικοθρησκευτική κατηγορία νθρώπων, πρχαν, κατά τόν Μανουήλ Γεδεών, σ' λες σχεδόν τίς παρχίες τς λλοτε μεγάλης θωμανικς ατοκρατορίας.

Πληροφορίες
μως γιά τόν κριβ ριθμό τν κρυπτοχριστιανν δέν ταν δυνατόν νά χουμε, καί οτε πάρα πολλά γιά τήν κρυφή θρησκευτική τους ζωή. Πάντως τίς λάχιστες πληροφορίες, γιά τή θρησκευτική καί κοινωνική τους ζωή καί τίς δυσκολίες, πού ντιμετώπιζαν, τίς χουμε πό πρώην κρυπτοχριστιανούς, πού βρίσκονται τώρα κτός Τουρκίας.
ζωή τν κρυπτοχριστιανν σέ καθαρς χριστιανικά χωριά δέν ταν πικίνδυνη. Τό μυστικό τν κρυπτοχριστιανν ταν σέ λους γνωστό καί τά τελευταα μάλιστα χρόνια, μποροσαν σχεδόν λεύθερα νά παρακολουθον τίς ερές κολουθίες καί νά συμμετέχουν νεργητικά στήν κοινωνική ζωή, μέ μόνη πιφύλαξη μήπως γίνουν ντιληπτοί πό διερχόμενους μουσουλμάνους. Στά χριστιανικά ατά χωριά, πρχε ς προπέτασμα, να τζαμί καί μάλιστα σέ περίοπτη θέση, στε νά μή προκύπτει καμιά ποψία. κε πήγαιναν ο κρυπτοχριστιανοί, ταν κάποιος Τορκος πισκέπτονταν τό χωριό τους.
ντελς διαφορετικές μως ταν ο συνθκες ζως, στά κατά πλειοψηφία μουσουλμανικά χωριά. δ ο κρυπτοχριστιανοί διέτρεχαν κάθε μέρα σοβαρό κίνδυνο, μιά καί ζοσαν μέ μουσουλμάνους. Γι' ατό πρωταρχική τους ποχρέωση ταν νά δίνουν τήν ντύπωση πιστν καί εσεβν μουσουλμάνων, στε ν' ποφεύγουν τά σχόλια. διαιτερότητα τς ζως τους, παιτοσε τήν πιστή τήρηση τν τύπων τς μουσουλμανικς θρησκείας. Γι' ατό καί ταν συχνή παρουσία τους στό τζαμί. Παράλληλα μως εχαν, γιά τή χριστιανική τους πίστη, κρυφά μέρη προσευχς, σέ σκοτεινά καί πρόσιτα πόγεια καί κατακόμβες κάτω πό τά σπίτια τους. σοι δέν εχαν κατακόμβες φύλαγαν τίς εκόνες καί τά καντήλια τους, μέσα στά μεγάλα προγονικά τους μπαολα. Πίσω πό τίς ράχες τους χασκαν, νοιγμένες πίτηδες, χαραμάδες καί τρύπες, γιά τήν νάσα τς φλόγας τς καντήλας, πού τήν κρατοσαν κοίμητη. Ο πλουσιότεροι διατηροσαν πόγειους ναούς στά σπίτια τους, μέ μεγάλη μυστικότητα, καί στούς ποίους τελοντο ερές κολουθίες καί μυστήρια πό κανονικούς ερες. Στά χωριά, πού ταν μεικτά, ν πρχε ρθόδοξος ερέας, λειτουργοσε καί γιά τούς κρυπτοχριστιανούς νορίτες του.
Θεμελιακή, γιά τή ζωή τ
ν κρυπτοχριστιανν, ταν δράση τν μοναστηριν το Πόντου. Τά μοναστήρια ατά πρξαν φάροι, πού φώτιζαν καί στίες πού θέρμαιναν τίς χριστιανικές ψυχές καί κράτησαν σβεστη τή φλόγα τς Ρωμηοσύνης. Σ' ατά, πως ταν φυσικό, βρισκαν καταφύγιο καί ο κρυπτοχριστιανοί καί π' ατά περίμεναν τήν πνευματική τους νίσχυση.
Ο
ρθόδοξοι ερες τν κρυπτοχριστιανν, λλοι καναν τό γυρολόγο τόν μετακινούμενο μανάβη γιά νά καλύπτουν τήν πικίνδυνη ποστολή τους, λλοι μεταμφιέζονταν σέ δερβίσιδες, μολάδες χοτζάδες, πράγμα πού προϋπόθετε τέλεια κατοχή τς τούρκικης γλώσσας καί το Κορανίου.
Τά μυστήρια τ
ς κκλησίας καί τά θιμα σήμαιναν γιά τούς κρυπτοχριστιανούς τά θεα δρα τς πομονς καί ρεμίας μέσα στήν τόσο ταραγμένη ζωή τους. Γι' ατό τηροσαν τίς περιόδους τς νηστείας πακριβς, συμμετεχαν σ' λα τά μυστήρια τς κκλησίας καί τακτικά στό μυστήριο τς θείας Εχαριστίας. δεσμός ατός μέ τήν κκλησία τούς βοήθησε νά κρατήσουν τήν πίστη τους. ντίθετα, σοι π' ατούς μεναν σέ πομονωμένες περιοχές, χωρίς νά χουν παφή μέ τήν κκλησία, σιγά σιγά πορροφήθηκαν πό τό μουσουλμανικό περιβάλλον.
Γιά νά μή δίνουν
ποψίες ο κρυπτοχριστιανοί, στό περιβάλλον τους, τελοσαν φανερά τήν περιτομή καί παιρναν να μουσουλμανικό νομα. Παράλληλα δέ μέ τή μυστική χριστιανική βάπτιση καί τό χρίσμα παιρναν καί να χριστιανικό νομα, γιά τό ποο νονός νάδοχος, μετά τή βάπτιση, εχότανε στόν βαπτισθέντα «Νά ζήσει μέ τ' νομά του», δηλαδή ποτέ νά μή βρεθε στήν νάγκη νά μεταστραφε στόν σλαμισμό καί νά λλάξει τό πραγματικό του νομα. Τά δύο νόματα (μουσουλμανικό καί χριστιανικό) ταν συνήθως συνώνυμα μόηχα π.χ. Μεχμέτ και Μιχάλης, Μεριέμ καί Μαρία, μπραχήμ καί βραάμ, Λιάζ καί λίας. ταν να χωριό δέν εχε δικό του ερέα, τότε παιρναν τά παιδιά τή νύχτα καί πήγαιναν νά τά βαπτίσουν στό διπλανό χωριό σέ να μοναστήρι. Τά μυστικά τς ζως τν κρυπτοχριστιανν τά πληροφορονταν τά παιδιά, μόνο ταν φταναν σέ μιά συγκεκριμένη λικία καί ταν δέν πρχε φόβος, μέ τήν παιδική τους θωότητα, νά τά κοινοποιήσουν.
σο γιά τήν παιδεία, ο κρυπτοχριστιανοί ταν ποχρεωμένοι νά στέλνουν τά παιδιά τους σέ τουρκικά σχολεα, γιατί ταν γγεγραμμένα στά ληξιαρχεα ς τουρκόπουλα. Τήν μέρα, τά παιδιά ατά, πήγαιναν στό σχολεο καί διδάσκονταν τό Κοράνι, τά βράδια μως ο ρθόδοξες μητέρες, τούς δίδασκαν, μαζί μέ τήν λληνική ποντιακή διάλεκτο, τήν ληθινή πίστη, τήν παράδοση καί τήν στορία το ρωμαίηκου Γένους.

Στό γάμο τηροσαν τή χριστιανική μονογαμία. Παντρεύονταν μόνο μεταξύ κρυπτοχριστιανν καί τελετο γάμος φανερά πό τόν χότζα, καί κρυφά τή νύκτα, πό τόν ρθόδοξο ερέα, σέ πόγειο ναό. ν τοτο δεν ταν εκολο φευγαν γιά λλο χωριό, πού εχε ερέα, κόμη φευγαν γιά γαμήλιο ταξίδι καί περνοσαν πό χριστιανικό μοναστήρι καί τέλος πήγαιναν σέ πομακρυσμένη μεγάλη πόλη, που τό ζεγος ταν γνωστο καί τελοσαν τό μυστήριο το γάμου, μέ ρθόδοξο ερέα. Σέ χωριά μέ μικτό πληθυσμό, ο κρυπτοχριστιανοί δεν πάντρευαν τίς κόρες τους μέ ναγνωρισμένους χριστιανούς. ν τοτο ταν ποχρεωτικό νά γίνει τότε κρυπτοχριστιανός κλεβε τή φανερή χριστιανή καί ατή, δθεν κβιαζόμενη, γίνονταν μουσουλμάνα καί στή συνέχεια πήγαιναν στήν Πόλη σέ κάποιο μοναστήρι καί τελοσαν τό μυστήριο το γάμου.να ποντιακό τραγούδι, μεταγλωττισμένο, μιλ γιά γάμο χριστιανς νύφης πού παντρευόταν κρυπτοχριστιανό: «Μή τυραγνιέσαι Σόνια μου καί μή βαρειοκαρδίζεις, ντρα παίρνεις λόχρυσο, εναι χριστιανοπαίδι, στά φανερά Μαχμούτ γάς καί στά κρυφά Νικόλας, καί στή Μονή μεσονυχτίς θά πτε γιά στεφάνι».
κηδεία τν κρυπτοχριστιανν συνοδεύονταν πάντα μέ δυσκολίες. Ο νεκροί κηδεύονταν φανερά πό τό χότζα καί θαύονταν σέ μουσουλμανικό νεκροταφείο καί τή νύκτα μεταθαύονταν μυστικά πό ρθόδοξο ερέα σέ χριστιανικό κοιμητήριο, πως μαρτυρε καί λαϊκή φράση: «Τήν μέραν σα μεζάρε καί τή νύχτα σον Αε Θόδωρον». κόμη γένετο κηδεία χωρίς τήν παρουσία το νεκρο καί τν συγγενν του καί κόμη πρίν τήν ταφή τίς νυκτερινές ρες στό σπίτι, πό γνωστο στήν περιοχή ερέα, πού ρχόταν χωρίς ράσα καί μάλιστα πρίν νά γίνει γνωστός στό χωριό θάνατος. ταν δέν ταν δυνατό νά ρθει ερέας, στό σπίτι το νεκρο, γινόταν χριστιανική κολουθία στήν πόγεια κκλησία, τήν ρα πού πήγαιναν τό νεκρό στό μουσουλμανικό νεκροταφεο. πρχαν πίσης περιπτώσεις, κατά τίς ποες ερέας πήγαινε στόν τάφο το θαμμένου δη κρυπτοχριστιανο καί διάβαζε τή νεκρώσιμη κολουθία μόνος του καί χωρίς νά δώσει σημεα ναγνώρισης. ν δέν πρχε ερέας, παιρναν χμα πάνω πό τόν τάφο καί τό πήγαιναν στω καί μακριά σέ ρθόδοξο ερέα, που διάβαζε τή νεκρώσιμη κολουθία καί ρριπταν ργότερα τό χμα πάνω στόν τάφο το νεκρο.
Μέ μεγάλη σχολαστικότητα γίνονταν τά μνημόσυνα τ
ν νεκρν. Τά Ψυχοσάββατα καί τήν παραμονή τν Θεοφανείων τοιμάζονταν τά κόλλυβα στή μνήμη τν νεκρν. Στό σπίτι ναβαν κεριά μπροστά στίς εκόνες, διάβαζαν τά νόματα τν νεκρν καί τούς σκέφτονταν. ταν δέν μποροσαν νά κάνουν μνημόσυνα, στελναν στά κοντινά μοναστήρια, ς πρόσφορά, σιτάρι καί φροτα.
λλά καί τό Πάσχα, ατή τή λαμπρή καί μεγάλη γιορτή το Χριστιανισμο, ο κρυπτοχριστιανοί τή ζοσαν μέ σφιγμένη τήν καρδιά καί μέ δάκρυα στά μάτια λλά καί μέ λπίδα, τι θά τούς ξιώσει Χριστός καί Παναγία νά γιορτάσουν τήν πόμενη χρονιά τίς μέρες ατές χωρίς γχος, νοιχτά καί λεύθερα. Στό σημεο ατό ς δομε μιά μικρή στορία, πως τήν διασώζει, πό τόν Χρ. Τσαρτιλίδη, Κ. Φωτιάδης: «Εναι νύχτα το Πάσχα. Ο καμπάνες το χωριοχον. Ο χριστιανοί ξυπνον, σηκώνονται καί πηγαίνουν στήν κκλησία. Μουσταφ, πού εναι χριστιανός, ξυπνάει καί ατός. Χωρίς θόρυβο καί χωρίς νά νάψει φς ξυπνάει τήν οκογένειά του, τή γυναίκα του μινέ, πού νομάζεται Μαρία, τήν κόρη του Φατμέ λένη καί τό γιό του Χασάν Γεώργιο. Συναντιονται σέ ναν χρο στό πόγειο το σπιτιο. κε παραμερίζουν στήν κρη τούς σάκκους καί παίρνουν τίς εκόνες πό κάτω καί τίς κρεμον. Γονατίζουν μπροστά τους, κάνουν τό σταυρό τους καί νάβει καθένας πό να κερί. Μουσταφ, πού εναι χριστιανός παίρνει να ερό βιβλίο καί τό νοίγει. Νά διαβάσει δέν μπορε, λλά ψάλλει ναν μνο σιγοψιθυρίζοντας στά σπασμένα λληνικά του. οκογένεια σταυροκοπιέται ξανά καί λένε λοι σιγά Χριστός νέστη. καθένας τρώει πό να αγό πού εναι βαμμένο καφέ πό χυμό κρεμμυδιν. Εχαν φοβηθε νά γοράσουν κόκκινη μπογιά γιά τά αγά. Μέ σφιγμένη τήν καρδιά καί δάκρυα στά μάτια σπάζεται νας τόν λλο καί νεβαίνουν πάνω στά δωμάτιά τους νά κοιμηθον. Ο καμπάνες χτυπον ξανά …»
Πάντως
διπλή ζωή τν κρυπτοχριστιανν ταν να ψυχολογικό μαρτύριο, να ζωντανό δρμα, νας διαρκής φόβος γιά τό Θεό, πού εχαν τήν ασθηση πώς τόν πρόδωσαν, μιά γωνία τι θά νακαλυφθον πό τίς ρχές, λλά καί μιά λπίδα τι κάποια μέρα θά βελτιωθε κατάστασή τους καί θά λυθε τό δράμα τους. « Κρυπτοχριστιανισμός, κατά τόν Καθηγητή Φωτιάδη, εναι πόδειξη γιά τήν νταση νός ψυχικο-πνευματικο γώνα. ν ο νθρωποι ατοί θελαν πλς νά σώσουν τή ζωή τους καί τήν περιουσία τους, θά εχαν σπαστε πλούστατα τόν σλαμισμό. κενοι ο ποοι κατά τή διάρκεια τς μέρας φοροσαν τό φέσι, τό βράδυ μως τό βγαζαν καί πήγαιναν στίς πόγειες κκλησίες, γιά νά συμμετάσχουν στά Μυστήρια τς κκλησίας, τό καναν γιά νά διατηρήσουν την πίστη τους. Κρυπτοχριστιανισμός ποτελε πόδειξη γιά τή δύναμη ντίστασης τν θικν ρχν τς ρωμαίηκης παράδοσης, εναι γώνας συνείδησης γιά τήν ψυχική καί πνευματική λευθερία. διατήρηση τς θρησκείας καί το πολιτισμο, ταν γιά τούς κρυπτοχριστιανούς μόνο καί μόνο δυνατή, γιατί καναν να συμβιβασμό καί πέκυψαν στήν καταπίεση π' ξω τόσο μόνο, στε νά δημιουργήσουν ναν λεύθερο χρο γιά τή διατήρηση τν ξιν ατν στά κρυφά».

Σήμερα πάρχουν κρυπτοχριστιανοί ;
πό τόν Αγουστο το 1922, πού κατάρρευσε τό μικρασιατικό μέτωπο, ρχισε ξόντωση καί τό ξερίζωμα κατοντάδων χιλιάδων ρωμην, πό τίς προαιώνιες στίες τους, στή Μικρά σία καί τήν νατολική Θράκη. «φυγαν μως λοι; ρωτάει Γεώργιος Πρίντζιπας, μήπως πρξαν κρυπτοχριστιανοί, πού δέν τόλμησαν, στω καί τήν τελευταία στιγμή νά φανερωθον; … Εναι γνωστό, πίσης, πώς λόγ το πολέμου, σέ μερικές περιοχές, ο πονομαζόμενοι «κλωστοί» τν κρυπτοχριστιανν, συνέχιζαν νά ζον στήν ποκρυφία. κε δέν γινε γνωστή δυνατότητά τους νά δηλωθον ς χριστιανοί. Ατούς δέν τούς γγιξε νταλλαγή. τσι μειναν στόν τόπο τους μεταθέτοντας γιά τό πώτερο μέλλον τήν ρα πού θά καναν τήν μφάνισή τους. λλο στοιχεο πού μς βάζει σ' ρωτήματα εναι ο γάμοι χριστιανν κρυπτοχριστιανν γυναικν μέ τούρκους. Γάμοι πού γιναν λίγο πρίν τήν καταστροφή, μέ βία καί χωρίς βία. Πολλές διατήρησαν τήν πίστη τους, λλά δέν κρίθηκαν ς νταλλάξιμες. λλες συνέχιζαν νά ζον, πως ξεραν τόσα χρόνια, στά κρυφά. Πς μεγάλωσαν τά παιδιά τους; Σάν χριστιανούς σάν μουσουλμάνους; πάντηση δέν εναι εκολη. Κανείς δέν μπορε νά εναι σίγουρος γιά τό τί μπορε νά συμβαίνει κε, πού χρόνια πρίν χτύπαγε καρδιά τς Ρωμηοσύνης».
Πάντως,
μειναν κρυπτοχριστιανοί στήν Τουρκία. πάρχουν οκογένειες πού χωρίσθηκαν. Κάποιοι π' ατούς σήμερα ζον στήν λλάδα, κάποιοι σέ λλες Χρες καί κάποιοι στήν Τουρκία. Χωρίς ατό νά σημαίνει, πώς ο οκογένειες τά τομα πού ζον στήν Τουρκία, εναι κόμη κρυπτοχριστιανοί, σο καί ν πάρχουν νδείξεις, πού συνηγορον καί σέ μιά τέτοια κδοχή.
Στό σημε
ο ατό, ξίζει νά δομε, τίς χαρακτηριστικές πληροφορίες, πού καταγράφει Καθηγητής Φωτιάδης στό βίβλίο του: «Πρός τιμήν το Γεωργίου Κασιμίδη, (τό τουρκικό του νομα Temel efendi), πού καταγόταν πό μιά κρυπτοχριστιανική οκογένεια το Σταυριο καί πέθανε τό 1961 στήν Τραπεζούντα, γινε στίς 15 κτωβρίου 1962 στή Θεσσαλονίκη μνημόσυνο στό κκλησάκι το γίου Στυλιανο. Τό μνημόσυνο ατό τό κανε οκογένεια Κιουπτσίδη, πού ζε στή Θεσσαλονίκη καί χει στενή συγγένεια μέ τήν οκογένεια το μακαρίτη πού ζε στήν Τουρκία». πάρχουν καί γραπτές μαρτυρίες τέτοιων συγγενικν σχέσεων, π.χ., μέ τή μορφή λληλογραφίας, νάμεσα σέ κρυπτοχριστιανούς στήν Τουρκία καί στούς συγγενες τους, πού ζον σήμερα στήν λλάδα.
πλειοψηφία τν κατοίκων τς μαυροθαλασσίτικης περιοχς το Πόντου, μέχρι τήν νταλλαγή τν πληθυσμν, μιλοσαν τήν λληνική ποντιακή διάλεκτο. Ατό τό διαπίστωσε καθηγητής Φωτιάδης, καί σέ διάφορες πόλεις τς νοτιοδυτικς Γερμανίας, πού συνάντησε Τούρκους πό τήν περιοχή το Πόντου, πού μιλοσαν πταιστα τήν λληνική ποντιακή διάλεκτο. «πό ατούς πληροφορήθηκα, γράφει, τι καί τά παλιά ποντιακά θιμα εναι κόμα πολύ ζωντανά. πίσης μέ διαβεβαίωσαν τι χουν διατηρηθε τά λληνικά τοπωνύμια καί κόμη τι τά λληνικά πώνυμα χουν πλς τουρκικές καταλήξεις».
Παρ'
τι φυγε δηλωμένος λληνικός χριστιανικός πληθυσμός, πό τή Μικρά σία, γράφει λγα Βατίδου, ο Τορκοι, κε, δέν παυσαν νά δείχνουν σεβασμό πρός τή χριστιανική λατρεία καί τά θρησκευτικά θη καί θιμά μας. Πολλές γυναίκες στόν Πόντο, κάνουν κόμη μέ τή δεξιά παλάμη τους τό σημεο το σταυρο πάνω στό ζυμάρι, ταν ζυμώνουν τό ψωμί. Καί ταν τίς ρωτον γιατί τό κάνουν ατό, κενες παντον «τσι τό βρήκαμε».
Σ'
λόκληρη τήν Τουρκία τιμον καί ελαβονται μέχρι σήμερα ο μουσουλμάνοι τόν γιο Γεώργιο καί τόν γιορτάζουν μέ τόν δικό τους εσεβ τρόπο, ς αρινή γιορτή, στίς 6 Μαΐου, δηλαδή 13 μέρες ργότερα πό τή μνήμη του, μέ τό παλαιό μερολόγιο. Τό διο ελαβονται ο μουσουλμάνοι στήν Πόλη καί τήν νατολή καί λλα προσκυνήματα καί γιάσματα τς ρθοδόξου κκλησίας μας.
ρχές Δεκεμβρίου το 1983, συγκλήθηκε τό πρτο διεθνές συνέδριο μέ θέμα τόν γιο Νικόλαο, πό τίς τοπικές ρχές τς ττάλειας, πού βρίσκεται κοντά στά Μύρα, που καί ναός το γίου Νικολάου μέ τόν συλημένο τάφο του. Τό πιό σημαντικό μως ταν, τι πέτρεψαν ο ρχές, στόν τότε μητροπολίτη Μύρων Χρυσόστομο Κωνσταντινίδη νά τελέσει, πειτα πό 61 χρόνια, Θεία Λειτουργία μέσα στήν στορική βασιλική το γίου Νικολάου. Στίς 6 Δεκεμβρίου το 1992, λειτούργησε στό ναό, γιά πρώτη φορά, καί Οκουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαος, συμπαραστατούμενος πό ρχιερες το Θρόνου. λλά στό ναό τελονται, μέχρι σήμερα, Θεες Λειτουργίες, μετά πό σχετική δεια, καί πό τό νέο μητροπολίτη Μύρων κ. Χρυσόστομο Καλαϊτζ.
λλά καί σέ λλες παρχίες τς Μικρς σίας, τελονται Θεες Λειτουργίες, μετά πό πρόσκληση τν τοπικν ρχν, κοντά σέ ρείπια παλαιν ναν καί σέ ναστηλωμένους ναούς, κόμη καί στήν παιθρο, μέ προεξάρχοντα, τίς περισσότερες φορές, τόν Οκουμενικό Πατριάρχη, καί λλους Πατριάρχες, λλά καί πό ρχιερες καί ερες τόσο το Οκουμενικο Θρόνου, σο καί λλων ρθοδόξων κκλησιν.
Τήν Κυριακή 15 Α
γούστου 2010, μετά πό 88 τη λήθαργου καί σιωπς, λειτούργησε Οκουμενικός Πατριάρχης στήν ερά Μονή τς Παναγίας Σουμελ το Πόντου. Γεγονός τό ποο παναλήφθηκε καί φέτος.

πίσης τήν Κυριακή 4 Σεπτεμβρίου 2011, γιναν, μετά πό 90 χρόνια, τά Θυρανοίξια το ερο Ναο γίου Παύλου καί γίου λυπίου τταλείας πό τόν Μητροπολίτη Πισιδίας κ. Σωτήριο, μέ τή συμμετοχή ερέων καί πλήθους σλαβοφώνων πιστν γκαταστημένων στήν ττάλεια λλά καί προσκυνητν πό διάφορες χρες. πό τότε ναός, πού ξοπλίσθηκε μέ λα τά ναγκαα ξυλόγλυπτα, τά ποα κατασκευάσθηκαν στήν Κορέα, ερές εκόνες, ερά σκεύη, κανδήλια κλπ. λειτουργε καθημερινά».
Στό σημε
ο ατό θά θελα νά κλείσω ατή τή σημαντική σελίδα τς κκλησιαστικς στορίας το γένους μας, μέ σα λγα Βατίδου γράφει στό τέλος το βιβλίου της: «Ο ξεριζωμένοι σκέπτονται καί διαρκς ναρωτιονται. Τί τάχα νά γίνεται κε κάτω στή Μικρασία … στήν τουρκεμένη πιά λότελα χώρα ; Νά βλασταίνει τάχα κόμα, στω καί στά νήλιαγα, κενος … σπόρος το χριστιανισμο ; Καμμιά πάντηση. … Νά πιστέψουν ραγε ο ξερριζωμένοι ρωμηοί τς νατολς σ' ατό, πού λένε πολλοί, πώς τίποτα δέν μένει κάτω καί πώς ,τι πέσει ξανασηκώνεται; Μιάς μως καί εναι χριστιανοί ο ρωμηοί τς Μικρασίας, ς πιστέψουνε στήν νάσταση».

ΠΗΓΗ -ΤΡΑΠΕΖΑ ΙΔΕΩΝ


Προβολή άρθρου...

Δεν υπάρχουν σχόλια: